	MM-hero 4 vakken € 99
	MM-hero 8 vakken € 159
	MM-hero 16 vakken € 209
	MM-hero Tafel 8 vakken € 299
	MM-hero Tafel 16 vakken € 419

	MM-bamboo 4 vakken € 129
	MM-bamboo 4 vakken met waterreservoir € 194

	Waterreservoir voor MM-mini's en airbak € 59
	Ombouwset waterreservoir 4 vakken € 69
	Ombouwset waterreservoirs 8 vakken € 130
	Ombouwset waterreservoirs 16 vakken € 250
	Tafel ombouwset waterreservoirs 8 vakken € 120
	Tafel ombouwset waterreservoirs 16 vakken € 250

	Dop voor vulbuis € 3,95
	Rasterset 4 vakken € 14,95
	Rasterset 8 vakken € 19,95
	Rasterset 16 vakken € 24,95
	Anti-worteldoek 4 vakken € 5,95
	Anti-worteldoek 8 vakken € 9,95
	Anti-worteldoek 16 vakken € 17,95
	Perliet 5 liter € 5,50
	Los net voor klimrek € 14,95
	Plantenlabels 5 stuks € 3,95
	Stift voor plantenlabels € 2,50
	Boekschroefjes set voor 16 vakken € 5,95
	Set nylon lonten voor waterreservoir € 5,95
	Losse onderdeeltjes schrikdraad € 6,95

	MM-hero 4 vakken € 99
	MM-hero 8 vakken € 159
	MM-hero 16 vakken € 209
	MM-hero Tafel 8 vakken € 299
	MM-hero Tafel 16 vakken € 419

	MM-bamboo 4 vakken € 129
	MM-bamboo 4 vakken met waterreservoir € 194

	Waterreservoir voor MM-mini's en airbak € 59
	Ombouwset waterreservoir 4 vakken € 69
	Ombouwset waterreservoirs 8 vakken € 130
	Ombouwset waterreservoirs 16 vakken € 250
	Tafel ombouwset waterreservoirs 8 vakken € 120
	Tafel ombouwset waterreservoirs 16 vakken € 250

	Dop voor vulbuis € 3,95
	Rasterset 4 vakken € 14,95
	Rasterset 8 vakken € 19,95
	Rasterset 16 vakken € 24,95
	Anti-worteldoek 4 vakken € 5,95
	Anti-worteldoek 8 vakken € 9,95
	Anti-worteldoek 16 vakken € 17,95
	Perliet 5 liter € 5,50
	Los net voor klimrek € 14,95
	Plantenlabels 5 stuks € 3,95
	Stift voor plantenlabels € 2,50
	Boekschroefjes set voor 16 vakken € 5,95
	Set nylon lonten voor waterreservoir € 5,95
	Losse onderdeeltjes schrikdraad € 6,95

Wat betekent F1 op de zaden van de MM?

Zaden van veredelde groentes heten F1 hybrides. Deze soorten zijn doorgekweekt om de gewenste eigenschappen te versterken en andere juist weg te halen.

Op een zakje zaden zie je bij de soortnaam soms F1 staan. Dat betekent dat het zogenaamde hybride zaden zijn: van een doorgekweekte soort plant.

Een andere naam voor dat doorkweken is veredeling. Kwekers doen dat om bijvoorbeeld mooiere vruchten te krijgen of om ze beter bestand te maken tegen bepaalde ziektes.

Onze klimcourgette is een mooi voorbeeld. Courgettes nemen namelijk erg veel ruimte in: al snel 1 m2. De klimcourgette Black Forest F1 is doorgekweekt om de stengel langer te maken. Daardoor kun je 'm opbinden aan het klimrek.

Veredelde soorten zijn dus echt niet eng of onnatuurlijk. Telers die uitsluitend biologisch werken ontwikkelen ze ook.

Waarom veredelen telers de zaden?

Zadentelers doen dat om bepaalde eigenschappen van een soort te versterken en andere af te zwakken.

Dan moet je denken aan een betere prestatie bij warmer, kouder, droger of juist natter weer. Of aan een gelijkmatiger uiterlijk, aan een grotere opbrengst per plant of aan een betere smaak.

Door eindeloos kruisen en selecteren van rassen, versterken de telers de in hun ogen positieve eigenschappen en halen ze de negatieve eigenschappen zoveel mogelijk weg.

Welke F1 hybrides verkopen jullie en waarom?

Omdat wij in bakken en vakken telen, zoeken we soorten die daarvoor extra geschikt zijn. Soorten die compact zijn, snel groeien en veel opleveren. Soms kom je dan vanzelf terecht bij een veredelde soort.

Klimcourgette Black Forest F1

Deze klimcourgette noemde ik al. Een gewone courgetteplant past niet in een moestuinbak: die neemt in z'n eentje alle ruimte volledig in.

Maar de Black Forest F1 kan juist super goed. Daarvan bind je de lange stengel omhoog aan een klimrek. Op die manier neemt hij maar 1 vak in beslag, in plaats van 16.

Snackkomkommer Iznik F1

Snackkomkommer Iznik Makkelijke Moestuin — *Snackkomkommer Iznik*

Deze snackkomkommer is doorgekweekt voor verschillende eigenschappen:

De komkommers kunnen niet bitter worden,
hebben een glad en uniform uiterlijk,
de plant geeft een enorme opbrengst,
en doet het zowel binnen als buiten heel goed.

Pak Choy F1

De meeste soorten paksoi kun je alleen in de zomer zaaien, omdat die in het voorjaar snel doorschieten. Wij kozen daarom deze soort: groeit snel, blijft compact, en kun je zowel in het voorjaar als in de late zomer zaaien.

Paksoi Makkelijke Moestuin — *Paksoi op 23 mei: gezaaid in half maart*

Deep Purple F1

Deze paarse wortel is speciaal ontwikkeld voor de grote hoeveelheid kleurstof die de wortels dieppaars maken. Dat is een anti-oxidant met allerlei mooie eigenschappen: goed voor het hart en de bloedvaten en werkt bovendien cholesterol-verlagend. Naast mooi dus ook extra gezond.

Paarse wortel Makkelijke Moestuin — *Onze paarse wortel*

Broccoli Montebello F1

Baby broccoli is een kruising tussen stengelbroccoli en Chinese broccoli (Kailan). Deze broccoli past in één vak en geeft sneller oogst dan gewone broccoli: eerst de hoofdstronk en daarna de scheuten.

Bovendien is de smaak wat milder en zoeter dan de broccoli die je in de winkel koopt.

De eerste stronk van Baby broccoli in een Makkelijke Moestuinbak — *De eerste stronk van Baby broccoli*

Zijn er ook nadelen aan F1 hybrides?

Tuurlijk. Zoals aan alles.

F1 zaden zijn altijd duurder

Dat komt omdat het proces van veredeling lang duurt en wordt gedaan door gespecialiseerde bedrijven.

De hogere prijs is goed te zien bij onze courgette en snackkomkommer. Die zaden worden per stuk verkocht. Maar omdat dit veredelde soorten zijn, presteren ze ook beter en leveren meer op. Je haalt het er dus dik uit.

Zelf zaden oogsten gaat minder goed

Oogst je zelf de zaden van F1 soorten en gebruik je die om mee te zaaien, dan heb je kans dat de planten die daaruit groeien er anders uitzien en andere eigenschappen hebben. Of weer net zo groeien als de oorspronkelijke soorten.

Sommige soorten worden zelfs zó geteeld dat er helemaal geen zaden groeien. Dat zie je goed bij de Iznik: die krijgt amper zaden.

F1 hybrides kunnen zichzelf dus niet voortplanten, in ieder geval niet met exact dezelfde eigenschappen.

Waar komen die enge verhalen over F1 hybrides vandaan?

Deels dus omdat je hybrides niet exact hetzelfde kunt vermeerderen.

Maar de grootste oorzaak is dat de veredeling ook werd ingezet om soorten te kweken voor de intensieve teelt met hulp van kunstmest, onkruidverdelgers en insecticiden.

Die soorten werden bijvoorbeeld niet aangetast door Roundup (van Monsanto) terwijl de andere planten eromheen wél afsterven. Daarvoor werd vaak ook het genetisch materiaal veranderd en ontstonden er GMO's: genetisch gemodificeerde soorten.

In sommige landen - zoals in India - pushte Monsanto deze zaden zó sterk, dat alle andere soorten verdwenen. Waardoor de boeren sterk afhankelijk werden van het bedrijf en geen alternatief meer hadden. Heel naar.

Monsanto bestaat niet meer, en inmiddels weten we dat telen met dat soort gifstoffen (vooral glysofaat) desastreus is voor het milieu en de biodiversiteit. Daarom mogen ze ook niet meer verkocht worden aan particulieren en ook in de professionele landbouw wordt het gebruik sterk aan banden gelegd.

De positieve kanten van F1 hybrides

Veel arme landen worden nu juist ook geholpen door veredelde soorten. Bijvoorbeeld door soorten die beter tegen droogte kunnen, of tegen zouter water. Of omdat ze tegen grote hoogtes kunnen en ook in de bergen van Zuid-Amerika geteeld kunnen worden. Of ze extra snel groeien, waardoor ze ook geschikt zijn voor landen met een hele korte zomer.

En vergis je niet: ze worden nu juist ingezet om een minder schadelijke manier van telen mogelijk te maken: kleinschaliger en met minder belasting voor het milieu.

In het kort

Zaai je onze groentes met de aanduiding F1, dan teel je een soort die is doorgekweekt op bepaalde eigenschappen. Dat heeft dus niets te maken met GMO (genetische modificatie) want dat is in Europa nog steeds verboden.

Bij de Makkelijke Moestuin kiezen we voor F1 hybrides als ze daardoor extra geschikt zijn voor onze manier van telen.

Deze soorten zijn dan wel duurder dan zaden die niet F1 zijn, maar maken dat meer dan goed door de betere groei, grotere opbrengst en smaak.

Veel van onze zaden zijn geen hybrides. Ook daarbij kiezen we altijd de beste en lekkerste soorten en die geschikt zijn voor ons systeem.

*Bijna alle zaden van de Makkelijke Moestuin*

Al onze zaden vind je in de shop.

Naar de zadenshop

Succes met zaaien!