Kokosvezel voor in moestuinbakken: waarom die van ons anders is
Kokosvezels zie je tegenwoordig steeds meer. In tuincentra, bouwmarkten, online. Geperste blokken, zakken vezels, allemaal op basis van kokos. Toch zijn de meeste van die producten niet geschikt voor langdurig gebruik in moestuinbakken — en een deel is zelfs ronduit schadelijk voor je planten.
Op deze pagina leggen we uit wat kokosvezels zijn, waarom we bij de Makkelijke Moestuin een speciale kokosmix maakten voor het gebruik bij waterreservoirs, en waarom de samenstelling daarvan anders is dan alle andere soorten.
Wat zijn kokosvezels? (ook wel bekend als cocopeat)
Kokosvezels zitten in de buitenste schil van een kokosnoot. Die schil is ruw en draderig en blijft over bij de verwerking van de kokosnoten in de voedingsindustrie.
Uit die schil halen de producenten twee dingen. De vezels zelf, die zijn draderig en vrij fijn. De hardere kokoschil vermalen ze tot kleine stukjes - ook wel coir chips of husk chips genoemd. In de meeste kokosblokken zitten alleen die fijne vezels.
Kokosmix vervangt in veel toepassingen turf en bruinveen. Dat is een goede ontwikkeling: turf is een eindige grondstof en het duurt duizenden jaren voordat een veld weer aangroeit. Kokos is een bijproduct van de voedingsindustrie en groeit elk jaar opnieuw.
Uit die schil halen de producenten twee dingen. De vezels zelf, die zijn draderig en vrij fijn. De hardere kokoschil vermalen ze tot kleine stukjes - ook wel coir chips of husk chips genoemd. In de meeste kokosblokken zitten alleen die fijne vezels.
Kokosmix vervangt in veel toepassingen turf en bruinveen. Dat is een goede ontwikkeling: turf is een eindige grondstof en het duurt duizenden jaren voordat een veld weer aangroeit. Kokos is een bijproduct van de voedingsindustrie en groeit elk jaar opnieuw.
Waarom kokosvezels zo goed samenwerken met een waterreservoir
Een waterreservoir onder een moestuinbak trekt het water via lonten omhoog naar de mix, zodat die het vocht kan opnemen. Dat noem je capillaire werking - hetzelfde principe waarmee een spons water opneemt.
Maar dat werkt alleen als de mix het water dat via de lont omhoog komt goed kan opnemen en vasthouden. Omdat kokosvezels heel snel en goed water opnemen, zelfs als ze kurkdroog zijn, zijn die dus ideaal voor het gebruik bij een waterreservoir.
Maar dat werkt alleen als de mix het water dat via de lont omhoog komt goed kan opnemen en vasthouden. Omdat kokosvezels heel snel en goed water opnemen, zelfs als ze kurkdroog zijn, zijn die dus ideaal voor het gebruik bij een waterreservoir.
Waarom standaard kokosblokken niet werken
Standaard kokosblokken die je in tuincentra of bouwmarkten koopt zijn meestal bedoeld voor tijdelijke toepassingen: zaden laten kiemen, stekken bewortelen, korte opkweek. Niet voor langdurig tuinieren en zeker niet voor gebruik met een waterreservoir.
Er zijn vier redenen waarom ze niet goed werken:
- Te fijn van structuur.
Standaard kokosblokken bestaan uit fijn gemalen vezels zonder grove stukjes kokoschil. Die fijne structuur maakt dat er te weinig lucht tussen de vezels blijft, waardoor de wortels niet kunnen ademen en zelfs kunnen gaan rotten. - Niet of onvoldoende gebufferd.
Kokosvezels bevatten van nature zouten. Bij een kwalitatief hoog product worden die gespoeld en gebufferd om die zouten te verwijderen en de zuurgraad (pH) op het juiste niveau te brengen. Standaard kokosblokken zijn vaak alleen gespoeld of helemaal onbehandeld. De pH ligt dan te laag en het zoutgehalte te hoog. Dat beschadigt wortels en zorgt ervoor dat planten voeding niet goed kunnen opnemen. - Ongeschikt voor langdurige teelt.
Door de te fijne structuur en het hoge zoutgehalte zijn standaard kokosblokken niet geschikt als langdurig groeimedium. Planten groeien er de eerste weken redelijk op, maar daarna loopt de kwaliteit snel terug. Voor een moestuinbak die je seizoen na seizoen gebruikt, is dat geen optie. - Slechte vochtbalans
Fijne kokosvezels trekken vocht té goed op. In een moestuinbak van 20 centimeter hoog zuigen ze het water helemaal tot bovenaan, waardoor de hele mix te nat wordt. Dat wil je niet: het bovenste laagje moet relatief droog blijven: nat blad trekt schimmels en slakken aan.
Wat is wél een goede kokosmix voor een waterreservoir?
Een kokosmix die goed werkt in een moestuinbak met een waterreservoir moet aan deze voorwaarden voldoen:
Grover van structuur, met stukjes kokosschil
Goede kokosmix voor langdurig gebruik bevat niet alleen fijne vezels, maar ook kleine stukjes kokosschil. Die stukjes houden de vezels los van elkaar. Er blijft zo altijd lucht in de mix, ook na langdurig gebruik. Wortels kunnen makkelijk doordringen en vinden altijd zowel lucht als vocht. Die grove structuur zorgt er ook voor dat het bovenste laagje van de mix relatief droog blijft. Dat is goed: het onderste blad van je planten blijft droog, schimmels krijgen minder kans en slakken vinden het een stuk minder aantrekkelijk.
Gespoeld én gebufferd
Spoelen verwijdert de zouten uit de kokosvezels. Zout blokkeert namelijk de voeding die je toevoegt. Bufferen brengt de pH (zuurgraad) naar de juiste waarde: tussen de 6,5 en 7. Dan kunnen planten die voeding het beste opnemen. Een te lage pH - wat bij onbehandelde kokosvezels regelmatig voorkomt - maakt dat de plant sommige voedingstoffen niet goed kan opnemen, of kan gebruiken. Beide processen zijn vrij duur maar zeer de moeite waard.
Geschikt voor jarenlang gebruik
Door de grove structuur en stabiele samenstelling pakt de mix niet samen en blijft hij jarenlang rul en luchtig. Je hoeft hem dus nooit te vervangen; alleen af en toe aan te vullen met voeding. Dat is dus anders dan bij standaard potgrond of eenvoudige kokosblokken, die je na één of twee seizoenen moet vervangen.
Goede vochtbalans
Goede vochtbalans
Grovere vezels met stukjes kokosschil trekken het water omhoog tot op de juiste hoogte en niet verder. Het onderste deel van de mix blijft vochtig maar wordt nooit te nat, en het bovenste laagje blijft droog. En dat is precies wat je wilt: droog blad, geen schimmels, geen slakken.
Waarom maakten wij de MM-kokosmix en hoe is die samengesteld?
- Wij blijven altijd testen, zelfs als iets al heel goed is. Vorig jaar deden we dat met de Makkelijke Moestuinmix, en dan speciaal voor het gebruik bij onze nieuwe waterreservoirs.
- Daarbij ontdekten we dat kokosvezels het water via de lonten veel sneller en constanter omhoog trekken dan de vezels van bruinveen, zelfs als ze helemaal uitgedroogd zijn. Daar zijn we dus op doorgegaan.
- Na veel getest kwamen we uit bij onze MM-kokosmix: helemaal afgestemd op onze bakken en ons systeem. En die werkt precies zoals we willen.
- We gebruiken een mengsel van pure kokosvezels - vrij grof en zonder stof - en stukjes kokosschil. Deze mix blijft mooi luchtig en neemt precies genoeg water op.
- We spoelen en bufferen de vezels, zodat de pH tussen de 6,5 en 7 ligt en de EC-waarde laag is.
- We halen de mix bij familiebedrijven in India en Sri Lanka die al lang bestaan en werken met aandacht voor personeel en milieu.
- De mix heeft een RHP-certificaat. Een onafhankelijke partij controleerde hem op kwaliteit, veiligheid en betrouwbaarheid: geen verontreinigingen, geen onkruidzaden, altijd dezelfde samenstelling. Daarnaast lieten we 'm zelf nog een keer testen door een onafhankelijk Nederlands bureau.
- We leveren de mix als geperste blokken. Die zijn veel minder zwaar dan de zakken losse mix, en nemen ook minder ruimte in.
- En verder voldoet de mix aan alle eisen die we hierboven al noemden.
Let op: deze kokosmix bevat geen voeding. Kokosvezels zijn van nature voedingsarm. Daarom moet de mix altijd gecombineerd worden met de Makkelijke Moestuinvoeding. Die maakt de mix dan geschikt voor alle groentes, kruiden en bloemen die je in je bak zet.
Wat is het verschil tussen de gewone MM-mix en deze kokosmix?
De gewone MM-mix bevat groencompost, bruinveen, een beetje kokosvezels, stukjes boomschors, en organische voeding. Hij is luchtig, houdt prima vocht en voeding vast en werkt prima in alle MM-bakken, met en zonder waterreservoir.
Het verschil komt dan ook pas naar voren als de mix van bovenaf uitdroogt. Bijvoorbeeld door wind, zon en hitte. Dan trekt de gewone mix het water via de lonten steeds minder goed op als hij volledig droog is. Waardoor je hem dan eerst weer handmatig goed nat moet maken voordat het reservoir zijn werk weer kan doen.
Het verschil komt dan ook pas naar voren als de mix van bovenaf uitdroogt. Bijvoorbeeld door wind, zon en hitte. Dan trekt de gewone mix het water via de lonten steeds minder goed op als hij volledig droog is. Waardoor je hem dan eerst weer handmatig goed nat moet maken voordat het reservoir zijn werk weer kan doen.
Heb je al een bak met een waterreservoir en zit daar al de gewone MM-mix in? Dan hoef je die echt niet te wisselen. Maar check wel regelmatig of de mix nog vochtig genoeg is en geef zonodig wat extra water van bovenaf. Voeg ook wat perliet toe als je dat nog niet gedaan hebt, voor wat extra luchtigheid.
Veelgestelde vragen
Kan ik kokosblokken uit de bouwmarkt of tuincentrum gebruiken in mijn moestuinbak?
Dat raden we echt af. Standaard kokosblokken zijn niet gebufferd, bevatten vaak te veel zouten en zijn te fijn van structuur voor gezonde wortels op de lange termijn.
Waarom bevat de kokosmix geen voeding? Kokosvezels zijn van nature voedingsarm. Daarom moet de mix altijd gecombineerd worden met de Makkelijke Moestuinvoeding. Samen krijg je een mix die geschikt is voor al je groentes, kruiden en bloemen.
Wat als de mix helemaal uitdroogt? Geen probleem. Vul het waterreservoir en je zult merken dat de mix via de lonten weer vrij snel vochtig wordt. Als je het sneller wilt, dan kun je ook wat water van bovenaf geven, maar dat is dus niet echt nodig.
Hoe lang gaat MM-kokosmix mee? Kokosvezels vergaan nauwelijks. De mix blijft jarenlang rul en luchtig en je hoeft 'm dus nooit te vervangen. Hooguit een beetje aanvullen. De voeding vul je wel regelmatig aan, tijdens het groeiseizoen elke vier tot zes weken. Gebruik je de gratis Makkelijke Moestuin app dan helpt die je daaraan herinneren.
Moet ik perliet toevoegen aan de kokosmix? Nee. De grove structuur met kokosschilstukjes zorgt al voor genoeg lucht. Perliet raden we wél aan als je de gewone MM-mix in een bak met waterreservoir gebruikt.
Dat raden we echt af. Standaard kokosblokken zijn niet gebufferd, bevatten vaak te veel zouten en zijn te fijn van structuur voor gezonde wortels op de lange termijn.
Waarom bevat de kokosmix geen voeding? Kokosvezels zijn van nature voedingsarm. Daarom moet de mix altijd gecombineerd worden met de Makkelijke Moestuinvoeding. Samen krijg je een mix die geschikt is voor al je groentes, kruiden en bloemen.
Wat als de mix helemaal uitdroogt? Geen probleem. Vul het waterreservoir en je zult merken dat de mix via de lonten weer vrij snel vochtig wordt. Als je het sneller wilt, dan kun je ook wat water van bovenaf geven, maar dat is dus niet echt nodig.
Hoe lang gaat MM-kokosmix mee? Kokosvezels vergaan nauwelijks. De mix blijft jarenlang rul en luchtig en je hoeft 'm dus nooit te vervangen. Hooguit een beetje aanvullen. De voeding vul je wel regelmatig aan, tijdens het groeiseizoen elke vier tot zes weken. Gebruik je de gratis Makkelijke Moestuin app dan helpt die je daaraan herinneren.
Moet ik perliet toevoegen aan de kokosmix? Nee. De grove structuur met kokosschilstukjes zorgt al voor genoeg lucht. Perliet raden we wél aan als je de gewone MM-mix in een bak met waterreservoir gebruikt.
Kan ik de kokosmix ook in bakken zonder waterreservoir gebruiken? Dat kan. Houd er dan wel rekening mee dat je zelf regelmatig water moet geven.
Waarom leveren jullie de mix als geperste blokken en niet als losse zakken? Geperste blokken zijn compact. Je bestelt een veel kleiner pakket dan bij zakken losse mix - minder verpakkingsmateriaal, minder transport, geen zware pallets. Wel moet je de blokken zelf losmaken in je bak, en dat kost wat meer tijd dan een zak leegkiepen.
Wat is het verschil tussen onbehandelde kokosvezels en vezels die wel gespoeld en gebufferd zijn? Spoelen verwijdert de zouten die van nature in kokosvezels zitten. Bufferen brengt de zuurgraad (pH) op het juiste niveau voor plantengroei: tussen de 6,5 en 7. Onbehandelde of alleen gespoelde kokosvezels hebben dus een te lage pH en een te hoog zoutgehalte, waardoor planten voeding slecht kunnen opnemen en wortels beschadigd raken.
Wat is het verschil tussen onbehandelde kokosvezels en vezels die wel gespoeld en gebufferd zijn? Spoelen verwijdert de zouten die van nature in kokosvezels zitten. Bufferen brengt de zuurgraad (pH) op het juiste niveau voor plantengroei: tussen de 6,5 en 7. Onbehandelde of alleen gespoelde kokosvezels hebben dus een te lage pH en een te hoog zoutgehalte, waardoor planten voeding slecht kunnen opnemen en wortels beschadigd raken.